In opdracht van MinFin, BZK, EZ en de Belastingdienst heeft EY Belastingadviseurs een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de meest geschikte infrastructuur voor e-facturatie en digitale rapportage en naar de wenselijkheid van de implementatie van e-facturatie én digitale rapportage voor binnenlandse prestaties.

In het rapport (23 januari 2026) wordt geadviseerd toe te werken naar een brede invoering van elektronische facturatie en rapportage, inclusief een nationale standaard. Daarbij worden belangrijke randvoorwaarden genoemd die nog nadere uitwerking behoeven.

Belangrijke data

• Verplichte E-facturatie en Digitale rapportage ViDA; 1 juli 2030 (datum vanuit de EU); dus voor intracommunautaire prestaties.
• Voorstel verplichte E-facturatie B2B in Nederland; 1 januari 2030.
• Voorstel Verplichte Digitale rapportage voor binnenlandse facturen; in 2032.

Uit de managementsamenvatting van het rapport
(Onderstaande passages zijn overgenomen uit de managementsamenvatting van het rapport. Voor de complete managementsamenvatting wordt verwezen naar het volledige rapport - zie onderaan dit artikel.)
 
De Europese Raad heeft op 5 november 2024 de “Btw in het digitale tijdperk” (ViDA)-Richtlijn aangenomen. In deze Richtlijn worden alle EU-lidstaten verplicht per 1 juli 2030 een digitale rapportage van grensoverschrijdende B2B-prestaties (ook wel intracommunautaire prestaties genoemd inclusief bepaalde prestaties waarbij de heffing is verlegd naar de afnemer) en elektronische facturatie (efacturatie) in te voeren.

Volgens de nieuwe regels moeten de facturen in principe voldoen aan de Europese norm, het zogeheten EN16931-format, en in een gestructureerd formaat worden verzonden. Tegelijkertijd moeten de kerngegevens van deze facturen vrijwel real-time worden gerapporteerd aan de nationale belastingdiensten.

De richtlijn biedt lidstaten de mogelijkheid om de verplichtingen ter zake van e-facturatie en digitale rapportage ook toe te passen op binnenlandse B2B-transacties. Nederland staat derhalve voor de beleidskeuze of zij een bepaalde infrastructuur voor de e-facturatie en digitale rapportage voor moet schrijven en of de genoemde verplichtingen ook voor binnenlandse B2Btransacties moeten gaan gelden.

In dit kader heeft het Ministerie van Financiën aan EY gevraagd onderzoek te doen naar de twee centrale vragen in dit rapport:

1. In hoeverre is het noodzakelijk om de doelstellingen en randvoorwaarden van e-facturatie en digitale rapportageverplichtingen (de zogenoemde infrastructuur) concreet in regelgeving vast te leggen.
     
2. Welke voor- en nadelen bestaan er voor Nederland bij het invoeren van een eerdere verplichting voor binnenlandse e-facturatie en/of digitale rapportage.

Gelet op deze twee onderzoeksvragen zijn er in overleg met de begeleidingscommissie voor de beantwoording van de onderzoeksvragen en de uitwerking van het onderzoek, de volgende twee scenario’s gedefinieerd:

ViDA A

1. Verplichting van gebruik e-factuur voor prestaties waarvoor de digitale rapportageverplichtingen gelden
2. Rapportageverplichting voor intracommunautaire leveringen en bepaalde verlegde prestaties
3. Rapportageverplichting voor intracommunautaire verwervingen.

ViDA B
ViDA A plus:

4. Verplichting van gebruik e-factuur voor binnenlandse B2B-prestaties
5. Rapportageverplichting voor binnenlandse B2B-prestaties.

Systeem e-factureren
Een cruciale en praktische vraag is, via welk technisch systeem e-facturen en de daaraan gekoppelde rapportages moeten deze worden verzonden en ontvangen? Er zijn in theorie meerdere modellen. In dit rapport bespreken wij er drie:

1. gebruik van het open netwerk Peppol, dat nu al wordt ingezet voor elektronische facturen aan de Nederlandse overheid (B2G) en ook door veel bedrijven vrijwillig wordt gebruikt;
     
2. een verplicht decentraal e-facturatiemodel (naar voorbeeld van het Franse model) waarin gebruik gemaakt moet worden van gecertificeerde leveranciers, die dienen te voldoen aan efacturatiestandaarden, maar voor de onderlinge uitwisseling wordt geen specifieke infrastructuur voorgeschreven of
    
3. een volledig nieuw op te zetten nationaal platform voor Nederland.

Uit ons onderzoek blijkt een voorkeur bij vrijwel alle partijen voor de eerste optie: gebruik van Peppol als centrale digitale infrastructuur. 

EN16931
Door één netwerk en format voor te schrijven ontstaat standaardisatie. Ons inziens is dit essentieel: als bedrijven kunnen kiezen uit allerlei kanalen of formaten, wordt het speelveld versnipperd en complexer dan bij standaardisatie. Dit zou juist leiden tot een complexere implementatie voor alle partijen en dus ook meer kosten voor de implementatie van de nieuwe regels. Op dit moment is EN16931 al reeds de verplichte standaard voor e-facturen aan de overheid; het ligt voor de hand die standaard te verbreden naar alle B2B-facturen. 

KYC
Belangrijk aspect is om in de implementatiefase aandacht te besteden aan zaken als “Know Your Customer” (KYC) bij Peppolregistraties. Zo moet worden voorkomen dat malafide partijen ongestoord kunnen deelnemen aan het netwerk. Elke deelnemer aan het netwerk zal dus eenduidig geïdentificeerd en geautoriseerd moeten zijn. De meeste respondenten achten dit haalbaar, maar wijzen erop dat het tijdig geregeld moet worden om fraude te ontmoedigen.

Voordeel digitale rapportage
Met digitale rapportage heeft de Belastingdienst een veel beter en actueler zicht op transacties. Dit helpt bij het dichten van het zogeheten btw-gat (ontbrekende btw-inkomsten voor de overheid door fouten of fraude). In landen als Italië en Hongarije, die al nationale e-facturatie en rapportage hebben ingevoerd, is gemeld dat hun btw-gat (VAT gap) aanzienlijk is gedaald (Italië noemt een reductie tot wel 25%). Voor Nederland kan betere data-analyse en matching van facturen onderling leiden tot eerder opsporen van fraude (zoals carrouselfraude) en onbedoelde fouten.

Als de Belastingdienst de verkoop- en inkoopgegevens al heeft, zou men in de toekomst bijvoorbeeld een deels vooraf ingevulde btw-aangifte kunnen aanbieden. Bovendien is de e-factuur de basis van de administratie en kan dit derhalve ook doorwerken naar een efficiënter proces voor de IB- en/of Vbp-aangiften. Dit vermindert de aangiftelast en komt de juistheid ten goede.

ICV-rapportage
(ICV staat hier voor Intracommunautaire verwerving.)
Een specifieke discussie betreft de ICV-rapportage (binnen vijf dagen melden van ontvangen facturen uit andere EU-landen). Bedrijven en fiscale dienstverleners hebben gewaarschuwd dat een dergelijke verplichting tot een significante lastenverzwaring zal leiden omdat in de praktijk een inkoopfactuur vaak nog niet goedgekeurd of verwerkt is binnen die termijn. Hierdoor zullen in de praktijk meer fouten worden gemaakt die leiden tot meer vragen van de belastingdiensten in Nederland en andere EU-landen.

In plaats daarvan kan eerst gekeken worden of een minder ingrijpende maatregel, zoals bijvoorbeeld het inkorten van het btw- aangiftetijdvak van een kwartaal naar een maand voor alle ondernemers, het beoogde effect (sneller zicht op afwijkingen) ook kan bereiken. 

Conclusie en aanbevelingen ViDA-B
Op basis van het bovenstaande zijn er vier hoofdvoordelen van ViDA-B ten opzichte van ViDA-A:

1. toename efficiëntie voor het bedrijfsleven (verwachte baten lijken uiteindelijk hoger dan de kosten),
2. een verwachte hogere belastingopbrengst,
3. efficiënter toezicht door de Belastingdienst en
4. faciliteren van deels vooraf ingevulde btw-aangiften.

Gefaseerde invoering
Voorkom een ‘big bang’ waarbij alle bedrijven ineens per 1 juli 2030 alles anders moeten doen. Liever stapsgewijs opbouwen. De voorgestelde tijdlijn is om al vóór 1 juli 2030 te starten met binnenlandse efacturatieplicht, bijvoorbeeld per 1 januari 2030, zodat bedrijven al een periode ervaring opdoen met elektronisch factureren nog voordat de EU-deadline ingaat.

Vervolgens gaat op 1 juli 2030 de Europese verplichting live, wat voor Nederlandse bedrijven dan geen schok meer is, omdat ze al met e-facturen werken; vanaf dat moment komt de digitale rapportageverplichting voor grensoverschrijdende transacties erbij (dat is immers EU-breed verplicht).

Na een zekere periode, bijvoorbeeld twee jaar later, in 2032 wordt de verplichte digitale rapportage voor binnenlandse facturen geïntroduceerd.

Voorschrijven één technische standaard
Om zo veel mogelijk tegemoet te komen aan een efficiëntie toepassing voor het bedrijfsleven en duidelijkheid te verstrekken aan alle belanghebbenden, zijn de volgende standaarden wenselijk:

• Standaard factuurvereisten voor rapportage op basis van de Europese Btw-richtlijn (en geen Nederlandse kop erop)
• Geen voorwaarde van verplichte aanvaarding door de afnemer
• Voorschrijven EN16931-norm
• Voorschrijven syntax UBL en CII
• Voorschrijven Peppol voor e-facturatie en digitale rapportage.

Afbakenen duidelijke uitzonderingen
Overweeg om kleine ondernemers of bepaalde transacties uit te zonderen van (delen van) de verplichting om disproportionele lasten te vermijden. Zoals genoemd, zou de groep die vrijwel alleen aan consumenten levert (bijvoorbeeld kappers, horeca), mogelijk vrijgesteld kunnen blijven van de efacturatie en digitale rapportageplicht, zolang hun bijdrage aan de keten gering is. Ook kan men besluiten de KOR-ondernemers buiten schot te houden. Dergelijke uitzonderingen moeten echter zorgvuldig worden bepaald.

Overweeg ICV-plicht op een later moment
Het rapport adviseert dat Nederland per 2030 géén gebruik maakt van de optie om een vijfdagenrapportageplicht voor intracommunautaire inkoopfacturen in te voeren. Hiermee neemt de overheid een grote zorg bij bedrijven weg en voorkomt men een administratieve rompslomp die weinig lijkt op te leveren. 

Wetgeving en voorbereiding op tijd gereed
Aan te raden is dat de benodigde wetswijzigingen ruim op tijd worden voorbereid en vastgesteld. De beoogde datum in het rapport is uiterlijk medio 2028 voor het aannemen van de nieuwe wet- en regelgeving. Dat geeft ongeveer twee jaar voorbereidingstijd tot de eerste stappen in 2030. Daarnaast zou al vanaf 2026 een internetconsultatie gehouden moeten worden over de conceptregels, zodat bedrijfsleven, softwareindustrie en anderen hun input kunnen geven. 

Complete rapport
Het complete rapport is direct op te vragen via de website van de Rijksoverheid.
Naar direct downloaden rapport ViDA e-facturatie en digitale rapportage.

Reacties op het rapport

Moneybird (16-3-2026)
De Belastingdienst kan straks iedere B2B factuur meelezen, is dat wenselijk?
Stel je voor: de Belastingdienst weet straks van élke zakelijke transactie in Nederland wat er is geleverd, door wie, aan wie, voor welk bedrag en wanneer. Niet steekproefsgewijs, niet op verzoek, maar standaard, real-time, bij 1,5 miljard facturen per jaar.
Lees complete blog Moneybird.

eConnect (18-3-2026)
Onze lezing: de verplichting zit in de rapportage
Het EY-rapport adviseert om Peppol wettelijk voor te schrijven als infrastructuur. Maar er zit een nuance in die de meeste analyses over het hoofd zien.
Lees complete blog eConnect.